انواع گرانول‌های بازیافتی و کاربردهای صنعتی آن‌ها

چکیده

بازیافت مواد پلاستیکی یکی از مهم‌ترین راهکارهای صنعتی برای کاهش هزینه تولید، مدیریت پسماند و افزایش پایداری زیست‌محیطی است. یکی از محصولات کلیدی در فرآیند بازیافت، گرانول بازیافتی است که از ضایعات پلاستیکی تولید شده و در انواع مختلفی با کیفیت‌ها و خواص متفاوت عرضه می‌شود. در این مقاله به‌صورت تخصصی به انواع گرانول‌های بازیافتی، روش‌های تولید، ویژگی‌های فنی و کاربردهای صنعتی آن‌ها پرداخته می‌شود.

1. مقدمه

صنعت بازیافت پلیمرها در سال‌های اخیر رشد چشمگیری داشته است. دلیل این رشد:

• افزایش ضایعات پلاستیکی

• نیاز به جایگزین مواد اولیه گران

• الزامات محیط‌زیستی و استانداردهای جهانی

• توسعه تکنولوژی‌های نوین بازیافت

گرانول‌های بازیافتی می‌توانند از پلیمرهای مختلف مانند PE، PP، PVC، PET، PS و ABS تولید شوند. کیفیت گرانول به نوع ضایعات، تجهیزات شست‌وشو، روش اکستروژن و میزان ناخالصی بستگی دارد.

2. دسته‌بندی کلی انواع گرانول بازیافتی

به‌طور کلی، گرانول‌های بازیافتی در چند سطح دسته‌بندی می‌شوند:

2.1. گرانول بازیافتی پرک‌شده (Regrind / Flake-Based)

• تولید از خردکردن محصولات پلاستیکی

• بدون اکستروژن، مناسب تزریق اولیه یا فرآیندهای کم‌کیفیت

• کیفیت پایین‌تر از گرانول اکسترود شده

• بیشتر در پلی‌اتیلن و پلی‌پروپیلن رایج است

2.2. گرانول بازیافتی اکسترود شده (Recycled Granules)

• عبور ضایعات از مراحل شست‌وشو، خشک‌کردن، ذوب و فیلتراسیون

• کیفیت بسیار بهتر

• امکان افزودن مستربچ و بهبود خواص

• مناسب برای فیلم، لوله، قطعات تزریقی

2.3. گرانول سوپربرایت (Super Bright)

• درجه بالاتر بازیافت

• شفافیت و تمیزی بالا

• مناسب فیلم‌های صنعتی و بسته‌بندی

• معمولاً از HDPE & LDPE شفاف بازیافتی

2.4. گرانول صنعتی (Off-Grade / Near-Prime)

• از ضایعات خط تولید پتروشیمی

• کیفیت نزدیک به گرید نو

• ناخالصی بسیار کم

• با قیمت رقابتی

2.5. گرانول فیلم (Recycled Film Grade)

• تولیدشده از ضایعات نایلون و فیلم

• نرمی و انعطاف‌پذیری خوب

• مناسب:

  • کیسه زباله

  • کیسه‌های رکابی

  • فیلم‌های صنعتی سبک

2.6. گرانول تزریقی (Injection Recycled Granule)

• تولید از قطعات تزریقی ضایعاتی مانند سطل، جعبه، قطعات خودرو

• استحکام مناسب

• نقطه ذوب کنترل‌شده

• مناسب برای قطعات صنعتی

3. انواع گرانول بازیافتی بر اساس نوع پلیمر

3.1. گرانول پلی‌اتیلن بازیافتی (Recycled PE Granule)

شامل:

• LDPE بازیافتی (نرم، مناسب فیلم)

• HDPE بازیافتی (سفت‌تر، مناسب لوله و قطعات)

• LLDPE بازیافتی (مقاومت کششی بهتر)

کاربردها: فیلم، نایلون، قطعات صنعتی، سطل، بطری.

3.2. گرانول پلی‌پروپیلن بازیافتی (Recycled PP Granule)

انواع:

• PP تزریقی

• PP الیافی

• PP فیلم

کاربردها: قطعات خودرو، لوازم خانگی، جعبه‌های صنعتی، الیاف.

3.3. گرانول PVC بازیافتی

• تولید از کابل، شیلنگ، پروفیل‌های ضایعاتی

• کیفیت وابسته به میزان نرم‌کننده‌ها

کاربرد: کفپوش، شیلنگ، لوله برقی.

3.4. گرانول PET بازیافتی

• معمولاً به صورت Flake استفاده می‌شود

• برای الیاف، بطری، ورق و بسته‌بندی

3.5. گرانول ABS و PS بازیافتی

• مناسب قطعات تزریقی

• بازیافت از لوازم الکترونیکی، کامپیوتر، لوازم خانگی

4. فاکتورهای تعیین کیفیت گرانول بازیافتی

4.1. یکنواختی رنگ

مهم به‌خصوص برای فیلم و تزریق.

4.2. درصد رطوبت

خشک‌کردن ضایعات اهمیت حیاتی دارد.

4.3. میزان ناخالصی

فلز، ماسه، چوب، PVC می‌تواند خواص را تخریب کند.

4.4. شاخص جریان مذاب (MFI/MFR)

نشان‌دهنده رفتار فرایندی.

4.5. بو و آلودگی

ناشی از ضایعات خانگی یا صنعتی.

5. کاربردهای صنعتی گرانول بازیافتی

5.1. صنعت بسته‌بندی

• کیسه‌های زباله

• کیسه‌های فروشگاهی

• روکش‌های صنعتی

5.2. صنعت لوله و اتصالات

• لوله خرطومی

• لوله پلی‌اتیلنی کم‌فشار

5.3. صنعت خودروسازی

• سپر

• قطعات تزریقی

• ضربه‌گیر داخلی

5.4. صنعت ساختمان

• شیلنگ

• پروفیل

• کفپوش PVC

5.5. صنعت نساجی و الیاف

• تولید الیاف PET و PP

6. نتیجه‌گیری

گرانول‌های بازیافتی یک بخش حیاتی از زنجیره تأمین صنعت پلیمر محسوب می‌شوند. شناخت انواع آن‌ها، ویژگی‌های فنی و نحوه انتخاب صحیح گرانول با توجه به نوع کاربرد می‌تواند به تولیدکنندگان کمک کند هزینه‌ها را کاهش داده و محصول با کیفیت‌تری عرضه کنند.